Kleszcze u człowieka

Z pierwszymi promieniami wiosennego słońca wyszukiwania na temat kleszczy stają się coraz bardziej popularne. Historie na temat chorób przenoszonych przez te stworzenia oraz powikłań utrudniających codzienne funkcjonowanie są coraz powszechniejsze. Czy jest się czym niepokoić? Czy rzeczywiście kleszcze stanowią aż tak duże zagrożenie? Na co powinniśmy zwracać uwagę?

Narodowy Instytut Zdrowia zwraca uwagę, że z roku na rok liczba zachorowań na choroby przenoszone przez te kleszcze rośnie. Tylko kleszczowego zapalenia mózgu w 2024 r. odnotowano 800 przypadków. To o ponad 500 więcej niż w 2019!

Kleszcze są niewielkimi pajęczakami, które żywią się krwią zwierząt i ludzi. Najczęściej można je spotkać na łąkach, w parkach i lasach. Są one najbardziej aktywne od maja do sierpnia, jednak jeśli jest ciepło, mogą atakować przez cały rok. Najczęściej ukąszenia zgłaszają osoby aktywne na świeżym powietrzu – podczas prac w ogrodzie, spacerów, zabaw czy zbierania grzybów. Ludziom dorosłym kleszcze najczęściej wbijają się w nogi, u dzieci wybierają głowy i szyje.

Ugryzienie kleszcza to rzeczywiste ryzyko, bowiem przenoszone przez nie patogeny mogą powodować wiele schorzeń. Najczęściej występujące choroby odkleszczowe to borelioza (choroba z Lyme), kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), anaplazmoza, erlichioza czy tularemia.

Borelioza (choroba z Lyme), kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), anaplazmoza, erlichioza czy tularemia

Przyjrzyjmy się tym chorobom:

W przypadku boreliozy miejsce ukąszenia może być czerwone i powiększać się, charakterystyczny jest tzw. rumień wędrujący (erythema migrans). Rumień jest symptomem wczesnej boreliozy (pojawia się zwykle od 3 do 30 dni po ukąszeniu przez kleszcza), jednak nie u wszystkich zakażonych – szacuje się, że występuje on u ok. 70-80% osób z boreliozą. Odsetek ten może się różnić w zależności od sposobu rozpoznania choroby, a także regionu.

Inne objawy mogą sugerować grypę – to zazwyczaj gorączka, ból głowy, zmęczenie. Często pacjenci zgłaszają się do lekarza, dopiero gdy zaniepokoją ich późniejsze przypadłości, m.in. neurologiczne czy stawowe.

W przypadku kleszczowego zapalenia mózgu zakażenie może przebiegać bezobjawowo albo przejawiać się podwyższoną temperaturą, bólami głowy i karku, zaś w ostrzejszych przypadkach mogą występować problemy neurologiczne, od dezorientacji i utrat równowagi aż po paraliże.

Symptomy anaplazmozy, ehrlichiozy i tularemii są zazwyczaj podobne i obejmują bóle mięśni i głowy oraz gorączkę i dreszcze.

Co w takim razie zrobić, kiedy znajdziemy u siebie lub bliskiej osoby kleszcza?

Należy jak najszybciej go usunąć. Im dłużej kleszcz jest wbity w skórę i ma kontakt z krwią człowieka, tym wyższe jest zagrożenie patogenami powodującymi choroby przenoszone przez kleszcze.

Zacznij od zdezynfekowania cienkiej pęsety lub skorzystaj z zestawu do usuwania kleszczy dostępnego w aptece. Następnie chwycić kleszcza jak najbliżej miejsca, w którym przylega do skóry. Staraj się nie naciskać na jego ciało, aby nie uwolnić potencjalnych patogenów. Powoli wyciągnij kleszcza w górę – bez skręcania i przyspieszania. Upewnij się, że kleszcz został usunięty w całości (łącznie z główką). Po usunięciu zapakuj kleszcza sterylnie – idealny do tego będzie jałowy pojemnik na mocz lub kał. Jeśli nie masz go pod ręką, skorzystaj z woreczka strunowego, a później przesyp kleszcza do pojemnika.

Miejsce ukąszenia zdezynfekuj preparatem antyseptycznym, a ręce dokładnie umyj wodą i mydłem.

Co dalej – jak się dowiedzieć, czy kleszcz był nosicielem jakiejś choroby?

Wykup badanie w sklepie internetowym ProtectLab, a następnie pojemnik z zapakowanym kleszczem podpisz numerem zamówienia i wyślij do nas wraz z informacją o numerze zamówienia.